IV- Những Người Con Của Rồng (Phần 2)

(Dịch giả MNYN : Xin đọc giả phổ biến sâu rộng trong dân chúng Việt Nam tuyệt đối KHÔNG in ra thành sách với mục đích thương mại)
===========================================

p115

Tuy nhiên ở Việt Nam, được bảo vệ như nó đã được từ những tư tưởng nguy hiểm nước ngoài bằng quyền kiểm duyệt cứng nhắc của Pháp, những tư tưởng cách mạng như thế đã bắt đầu thâm nhập chỉ trong những năm theo sau Thế Chiến thứ I. Thậm chí sau đó, khi những trí thức Việt Nam bắt đầu nghe về cuộc cách mạng Bolshevik, chủ yếu bằng những ngôn từ tiêu cực, qua những bản tin đã bị bóp méo bởi sự kiểm duyệt của Pháp. Những cuốn sách về Karl Marx hoặc Liên Xô bị cấm ở Đông Dương, trong khi những bài viết trong báo địa phương và những tạp chí định kỳ đề cập đến đối tượng như thế thường lệ đều bị tịch thu bởi những quan chức Pháp. Chỉ có những người đủ may mắn có được những bản sao được lưu hành lén lút của tác phẩm của Karl Marx hoặc tạp chí Le Paria (i.e. Người Cùng Khổ) của Nguyễn Ái Quốc, có thể đọc về mặt khác của vấn đề.

Sự thiếu thốn kiến ​​thức chi tiết về chủ nghĩa Marx ngăn cản người Việt Nam trung bình nghiên cứu về cuộc cách mạng Bolshevik. Và thành phần xã hội và quan điểm thế giới của giới tinh hoa Việt Nam đã gây khó khăn cho những tư tưởng của chủ nghĩa Marx giành được sự chấp nhận nghiêm túc một khi những tư tưởng nầy trở nên quen thuộc hơn. Đối với hầu hết các trí thức Việt Nam, cuộc sống thành thị là một kinh nghiệm tương đối mới. Được thấm nhuần trong hệ tư tưởng Nho giáo, vốn nuôi dưỡng một khuynh hướng được xây-dựng-bên-trong chống lại những công việc thành thị như là thương mại và kỷ nghệ, họ dường như không nhìn thấy sự thích hợp của học thuyết chủ nghĩa Marx đối với những vấn đề của một nước Việt Nam chủ yếu là nông thôn. Tuy nhiên, chủ nghĩa Marx tìm thấy một thái độ nhận thức được trong số những người đang tìm kiếm một giải pháp thay thế khác đầy thuyết phục đối với thế giới quan Nho giáo; nó không làm tổn thương những người theo chủ nghĩa Marx nuôi dưỡng một ác cảm sâu sắc đối với chủ nghĩa đế quốc Tây phương. Như một nhà dân tộc chủ nghĩa Việt Nam cho biết: “Chúng tôi sẽ không đến với chủ nghĩa cộng sản, nhưng đến với những người Cộng sản, vì ở đây, như ở những nước khác, kể từ khi những người cộng sản hứa hẹn sẽ mang lại quyền tự quyết cho tất cả các dân tộc, họ sẽ được chờ đợi như là những vị cứu tinh.” Nhưng như một quy luật, thái độ của họ thì khá ngây thơ. Một người Việt yêu nước, khác được trích dẫn qua câu nói : “Nếu phương Tây ghét họ, những người dân Nga và những người Cộng Sản ắt phải là tốt.”11

Nguyễn Ái Quốc nhận thức được vấn đề. Vào năm 1922, anh ta đã phê bình trong một bài báo được viết tại Paris rằng chỉ có một vài trí thức trong các thuộc địa như Việt Nam hiểu được ý nghĩa của chủ nghĩa cộng sản, và hầu hết những người mà họ thực sự là thành viên của giai cấp tư sản bản xứ và ưa thích “mang dấu hiệu nơi cổ áo và có phần của họ trên miếng xương.” Đối với hầu hết mọi người ở các thuộc địa, anh ta lưu ý, Bolshevism “có nghĩa hoặc là sự phá hủy mọi thứ hoặc là sự giải phóng khỏi từ ách nước ngoài. Cảm giác đầu tiên được diễn tả thành lời xô đuổi quần chúng ngu dốt và hay sợ ra xa chúng ta; thứ hai dẫn họ đến chủ nghĩa dân tộc. Cả hai cảm giác đều nguy hiểm.”12

Ngụ ý rằng Việt Nam chưa sẵn sàng cho sự hình thành Đảng Cộng sản.

p116

Quần chúng “thì hết mực nổi loạn, nhưng hoàn toàn ngu si. Họ muốn tự giải thoát mình, nhưng không biết dự định làm như thế nào đây.” Giai cấp ưu tú có giáo dục thì bất ổn nhưng chưa sẵn sàng cho Karl Marx. Thời gian thì cần thiết để cho dân Việt Nam có thể được làm cho dần dần nhận thức ra rằng cuộc cách mạng xã hội là câu trả lời cho những vấn đề của họ. Trong khi đó, một đảng chính trị nên được hình thành mà nó có thể đại diện cho, trong hình thức phôi thai, những lý tưởng của Marx và Lenin, nhưng nó có thể kêu gọi quần chúng trên cơ bản của một vấn đề lớn mà có thể gợi ra một phản ứng thuận lợi: nền độc lập dân tộc.

Nhà bất đồng chính kiến Việt Nam ​​nổi tiếng nhất, sau đó sống ở Trung Quốc là Phan Bội Châu. Sau khi được thả khỏi nhà tù vào năm 1917 và sự đùa giỡn một thoáng với ý tưởng hoà giải với người Pháp, ông Châu đã trở lại với quan điểm chống Pháp mà ông ta đã bám lấy trước khi bị bắt. Bây giờ có tuổi nhưng vẫn mạnh mẽ về thể chất, với một bộ râu càm màu nâu và mắt kiếng, người chiến binh 55 tuổi, định cư ở Hangzhou (i.e. Hàng Châu), một khu Tây Nam nghĩ mát có phong cảnh của Shanghai (i.e. Thượng Hải), tại nhà của Hồ Ngọc Lãm, một người ủng hộ mà sau này đóng một vai trò quan trọng trong phong trào trong suốt thời gian Thế Chiến thứ II. Mặc dù Phan Bội Châu không còn sở hữu những hạt nhân của tổ chức yêu nước chống thực dân bên trong Đông Dương, tên của ông ta vẫn tận dụng sức lôi cuốn hấp dẫn; trong suốt thập niên đầu 1920s một thanh niên Việt yêu nước đầy tham vọng chạy sang phía nam Trung Quốc để gia nhập hàng ngũ của những người theo ông ta. Nổi bật nhất trong số họ là Lê Hồng Phong, Lê Văn Phan (được biết nhiều đến trong phạm vi phong trào cách mạng như là Lê Hồng Sơn), Lê Quang Đạt và Trương Văn Lệnh –tất cả trong số họ cuối cùng trở thành những thành viên sáng lập của tổ chức cách mạng đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc.13

Khi ở phía nam Trung Quốc, những người sôi động trẻ nầy nhanh chóng trở nên thiếu kiên nhẫn với sự kém hiệu quả của tổ chức của Phan Bội Châu; vào tháng Ba năm 1924, tám tháng trước khi chuyến đến Canton(pc 02) của Nguyễn Ái Quốc, họ quyết định mở rộng chi nhánh một mình, thành lập một đảng phái mới được gọi là Tâm Tâm Xã (Hiệp hội Đồng tâm, nhưng theo nghĩa đen là Hội của những Trái tim Đập nhịp). Như trong trường hợp của hầu hết những tổ chức yêu nước được thành lập ở Việt Nam vào đầu thế kỷ 20, những nhà lãnh đạo của đảng mới là thành viên của tầng lớp quý tộc thuộc học giả quan chức truyền thống. Được cấp tiến hóa bởi những cuộc biểu tình của học sinh nổ ra vào giữa những năm 1920s, họ quyết định bỏ học để tham gia vào những hoạt động chống thực dân. Nhiều người trong số họ đã từng làm việc như những người lao động bình thường trước khi quyết định di cư ra nước ngoài. Hầu như tất cả trong số họ là những người bản địa của tỉnh nhà Nghệ An của Nguyễn Ái Quốc.

Hoạt động trong tính khí và vội vã trong khuynh hướng, những thành viên của tổ chức mới khinh miệt hệ tư tưởng như là không thích hợp đối với nhu cầu tức thời cho cuộc cách mạng.

p117

Triết lý của họ là một triết lý Việt Nam tương đương với triết lý của phong trào bạo động của Blanqui Auuste vào thế kỷ 19 châu Âu, đã tìm cách –thường là không thành công– để thúc đẩy các cuộc nổi dậy ở Pháp, Ý, và Tây Ban Nha. Mục tiêu cuối cùng của họ là sử dụng công tác tuyên truyền và hành vi khủng bố để khơi dậy một biến động quần chúng nhằm lật đổ chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương.14

* * *

Một trong những dự án đầu tiên được dự tính ​​bởi đảng phái mới là vụ ám sát Toàn quyền Pháp của Indochina, Martial Merlin, nhân dịp chuyến thăm của ông ta đến Canton(pc 02) sau khi một cuộc du lịch chính thức qua nhiều thành phố ở Đông Á vào giữa tháng Sáu năm 1924. Với lời khuyên và hỗ trợ tài chính từ Lâm Đức Thụ, một người bản địa 36 tuổi của Bắc Bộ đã đến Canton (i.e. Quảng Châu) để gặp gỡ Phan Bội Châu một vài năm trước đó, nhóm đưa ra kế hoạch để giết ông Merlin bằng cách cho nổ một quả bom trong buổi lễ ở tô giới Âu châu thuộc đảo Shamian (i.e. Hương Cảng). Mặc dù kết hôn với một người vợ giàu và hạnh phúc lâu dài hơn so với những cộng sự viên của mình, ‘Thụ to con” (tên thật là Nguyễn Công Viễn) được xem như là một thành viên hữu ích của tổ chức vì khả năng bề ngoài của mình để gây quỹ và những liên lạc của mình với người Pháp. Bởi vì anh ta đến từ một gia đình từng chống lại cuộc chinh phục của Pháp, lòng trung thành của mình đối với sự nghiệp chống chủ nghĩa thực dân thì không cần hỏi. Trụ sở chính của tổ chức được đặt tại cửa hàng y tế dưới sự quản lý của Thu và vợ của anh ta trong một con hẻm nhỏ cách đường ngoài De Zheng không xa từ trụ sở của Quốc tế Cộng sản.

Ban đầu được quyết định rằng nhà cách mạng trẻ, đẹp trai, đậm đen Lê Hồng Sơn sẽ được chọn để thực hiện chương trình hành động, từ khi anh ta đã từng ám sát một gián điệp hai mặt trong đảng; vì sự mạnh bạo của mình, nghe nói anh ta thật đáng sợ ngay cả những cộng sự viên của mình được xem là “kẻ thanh toán” của tổ chức. Nhưng Lê Hồng Sơn thì được biết quá rõ rồi đối với chính quyền, vì vậy cuối cùng công việc được giao cho Phạm Hồng Thái, một thanh niên Việt Nam gần đây đã đến từ Đông Dương để tham gia tổ chức khủng bố. Con trai của một quan chức từ tỉnh Nghệ An người đã từng tham gia phong trào Cần Vương của Phan Đình Phùng, anh Thái học tại một trường Pháp-Việt ở Hà Nội khi còn là một thanh thiếu niên và sớm trở nên say mê những lý tưởng cách mạng. Sau khi rời trường, anh ta tìm việc như là một thợ sửa xe và sau đó làm trong một mỏ than. Vào đầu năm 1924, anh ta trốn sang Trung Quốc với những người bạn của mình là Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Phong; ở đó tất cả họ trở thành những thành viên nhóm lẽ của Tâm Tâm Xã.

Nỗi khao khát toát ra cho cuộc tử đạo, Phạm Hồng Thái đồng ý nhận trách nhiệm cho việc mang bom đến mục tiêu được dự định. Vào chiều tối ngày 19 tháng Sáu, những quan chức Pháp ở tô giới đã xếp đặt một bữa tiệc tại khách sạn Victoria trên đảo Shamian (i.e. Hương Cảng) để đón chào Toàn quyền Merlin

p118

và giới thiệu ông ta cho những thành viên có uy tín của cộng đồng doanh nghiệp địa phương. Bữa tiệc đang được diễn ra trong một sảnh đường ăn uống lớn nằm sát đường phố. Vào khoảng 8:30 giờ chiều, khi món canh sắp được phục vụ, anh Thái ném trái bom qua cửa sổ vào trong phòng tiệc tiếp tân. Quang cảnh được mô tả bởi một tờ báo địa phương:

Vụ nổ thì khủng khiếp và được nghe khắp đảo Shamian (i.e. Hương Cảng); sức mạnh của nó thì mạnh đến nỗi tất cả các dao và nĩa trên bàn tiệc bị đẩy đến những người trợ tá, gây ra một số thương tích khủng khiếp… Một nhân chứng là người gần khách sạn lúc thời điểm mưu hại và chạy đến trợ giúp, mô tả hiện trường cho chúng ta thấy bằng những lời đơn giản: kinh hãi, chỉ đơn giản là kinh hãi. Những người khách nằm trên ghế của mình hoặc chỉ trên mặt đất với những vết thương khủng khiếp.

Năm người khách bị thiệt mạng do vụ nổ (ba chết ngay tại chỗ, và những người khác sau nầy vì những vết thương) và hàng chục người bị thương. Tuy nhiên, Toàn quyền Martial Merlin thì được thoát một cách kỳ diệu. Trong cố gắng để chạy vào đất liền, Phạm Hồng Thái đã nhảy từ một cây cầu vào sông Pearl và bị chết đuối. Ông Merlin đến Hà Nội trên một tàu tuần dương  Pháp ngày hôm sau để tránh khả năng có một cuộc tấn công mới trong thời gian tang lễ cho người ám sát trẻ.15

Ông Merlin đã thoát chết vì sự giống nhau kỳ lạ của mình với một trong những người khách khác, những người đã bị giết bởi bom. Nhưng những nghi ngờ dấy lên trong số những người chủ mưu rằng một kẻ phản bội trong hàng ngũ của họ đã đưa tin về cuộc ám sát người Pháp. Những nghi ngờ của họ được gắn lên Lâm Đức Thụ, là người mà những thói quen xa hoa và những liên lạc với các quan chức Pháp khiến cho anh ta đáng ngờ. Lê Quang Đạt, một trong những thành viên của Tâm Tâm Xã, đề cập đến những lo ngại của anh ta cho Lê Hồng Sơn, but anh Sơn trả lời rằng Lâm Đức Thụ đã sử dụng những liên lạc của anh ta với người Pháp để có được kinh phí cho những hoạt động bí mật của tổ chức. Vào thời điểm đó, nhũng mối liên hệ của Thụ với tổ chức vẫn tiếp tục.16

Vụ đánh bom ở khách sạn Victoria là nỗ lực đầu tiên do nhà cách mạng Á châu nhằm ám sát một quan chức thuộc địa cao cấp Âu châu, và nó gửi những làn sóng chấn động khắp cộng đồng Pháp ở Đông Dương. Ở Hà Nội, báo chí thuộc địa đổ lỗi cuộc tấn công vào những mật vụ Sô-Viết. Nhưng biến cố làm Phạm Hồng Thái là một tử sĩ chống chủ nghĩa đế quốc. Chính phủ của Sun Yat-sen (i.e. Tôn Dật Tiên) dựng lên ngôi mộ cho người Việt trẻ yêu nước tại nghĩa trang ở Canton(pc 02) nơi được dành cho những tử sĩ của cuộc cách mạng Trung Quốc; Phan Bội Châu phát hành một bài phát biểu ngụ ý rằng anh Thái là thành viên của tổ chức riêng của mình và tuyên bố rằng vụ mưu sát là trong trả đũa

p119

cho những hành vi tàn bạo được thực hiện bởi người Pháp ở Đông Dương. Điều gì thì tồi tệ hơn, Châu hỏi một cách ngữ thuật, giết hoặc đàn áp? Sau đó, ông ta viết gì đó có vẽ huyền ảo về cuộc đời của anh Thái.17

Phan Bội Châu cũng dùng dư luận được đánh thức bởi biến cố Shamian (i.e. Hương Cảng) hầu làm sống lại tổ chức chính trị của mình ở phía nam Trung Quốc, mà nó đã trở nên gần như hấp hối trong suốt những năm ông ta trong tù. Vào tháng Bảy năm 1924, ông ta đi đến Canton(pc 02) để tham gia buổi lễ dựng mộ cho Phạm Hồng Thái. Trong lúc ở đó, ông ta nói với một số trong những người theo ông ta về thay thế Quang phục Hội của mình bằng một tổ chức chính trị mới được biết như là Đảng Quốc gia Việt Nam (Việt Nam Quốc Dân Đảng hoặc VNQDĐ), theo gương Quốc Dân Đảng của Sun Yat-sen(pc 01). Ông Châu trở về Hangzhou (i.e. Hàng Châu) vào tháng Chín.

Nguyễn Ái Quốc đến Canton (i.e. Quảng Châu) năm tháng sau vụ ám sát trên đảo Shamian (i.e. Hương Cảng). Một vài ngày sau đó, trong tư thế của một phóng viên Trung Quốc tên là Wang Shan-yi (i.e. Lý Thụy), anh ta liên lạc với những thành viên của Tâm Tâm Xã. Phương cách bạo động cấp tiến của họ chắc chắn đã đánh trúng tâm lý đồng cảm với nhà cách mạng trẻ. Sự kiện mà họ thiếu một sự tập trung theo hệ tư tưởng, tất cả là cần thuận lợi hơn, tất nhiên, kể từ khi hệ tư tưởng đó rời khỏi phòng dư thừa rộng rãi đến với Marx và Lenin. Và nó không làm tổn thương nhiều người trong số những thành viên hàng đầu của nhóm là những người từ tỉnh nhà của anh ta. Quốc dường như có ấn tượng với Lê Hồng Sơn và Hồ Tùng Mậu, nhưng đặc biệt với Lê Hồng Phong, người con chắc nịch và vai rộng của một gia đình giáo dục từ tỉnh Nghệ An mà Phan Bội Châu đã đích thân tuyển dụng để học ở nước ngoài.

Dường như không cần quá lâu cho anh Quốc chuyển đổi những người khác theo quan điểm của mình. Trong một bức thư gởi đến trụ sở chính Quốc tế Cộng sản ở Moscow ngày 18 Tháng Mười Hai, 1924, anh ta báo cáo rằng anh ta đã tiếp xúc xong rồi với một số “nhà cách mạng quốc gia” của Việt Nam và đã bắt đầu hợp tác với họ. Đến tháng Hai năm sau, anh ta đã thành lập một nhóm bí mật gồm chín thành viên và đặt tên Đảng Dân tộc Đông Dương (Indochinese Nationalist Party hoặc Quốc Dân Đảng Đông Dương). Một số người đã được gửi trở lại Đông Dương để tìm thêm nhiều nhân tuyển, trong khi đó những người khác tham gia vào quân đội Sun Yat-sen (i.e. Tôn Dật Tiên) hoặc nộp đơn xin làm thành viên trong Đảng Cộng sản Trong Quốc. Năm người trong số họ, anh ta mô tả như là những ứng cử viên của Đảng Cộng sản trong tương lai. Anh ta nhấn mạnh rằng, tuy vậy, anh ta rất cần nguồn tài chánh bổ sung và những tài liệu tuyên truyền để thực hiện những hoạt động phụ.18

Có lẽ thông qua những thành viên của Tâm Tâm Xã mà Nguyễn Ái Quốc có thể tiếp xúc với Phan Bội Châu. Mặc dù anh Quốc không chấp nhận những phương pháp của người phiến loạn già nua, anh ta có lẽ nhìn thấy mình như một công cụ xây dựng một tổ chức riêng. Về phần mình, ông Châu đã chắc chắn nghe nói về những khai thác đáng chú ý của một Nguyễn Ái Quốc bí ẩn trong khi ông ta đang sống ở Hangzhou (i.e. Hàng Châu),

p120

mặc dù giả như ông ta không nhận biết ngay chân tướng thực sự của anh Quốc như là đứa con trai của người bạn cũ mình Nguyễn Sinh Sắc. Hơn nữa, ông Châu gần đây ngày càng quan tâm đến chủ nghĩa xã hội và những tư tưởng của Karl Marx, mặc dù theo sự đánh giá chung, sự hiểu biết của ông ta về hệ tư tưởng của học thuyết Marx thì khá sơ đẳng.19

Nguyễn Ái Quốc đến Canton (i.e. Quảng Châu) hai tháng sau chuyến khởi hành của Phan Bội Châu đến Hangzhou (i.e. Hàng Châu) vào tháng Chín, nhưng chắc chắn biết được địa chỉ của ông ta từ những thành viên của Tâm Tâm Xã. Theo các nguồn tin tình báo Pháp, Nguyễn Ái Quốc đi đến Thượng Hải (i.e. Shanghai) vào tháng Giêng năm 1925 trong một cố gắng nhằm gặp mặt ông Châu. Ông Sûreté, tuy nhiên, báo cáo rằng không có sự tiếp xúc nào giữa hai người xảy ra tại trong thời điểm đó.

Vào lúc đó, ông Châu đã dần dần nhận biết về chân tướng thực sự của Lý Thụy, vào thời điểm nào đó trong tháng Hai hoặc tháng Ba, ông ta viết cho Quốc một lá thư từ Hangzhou (i.e.  Hàng Châu), ca ngợi công việc của anh ta và gợi nhắc anh ta nhớ về cuộc hội ngộ xa xưa của họ ở làng Kim Liên vào hai thập kỷ trước đây. Ông Châu cũng bày tỏ sự mong muốn cộng tác với người đồng hương trẻ của mình và tỏ ý muốn đến Canton(pc 02) để gặp gỡ anh ta. Trong thư đáp lại của mình, anh Quốc cố gắng giải thích sự cần thiết cho việc tổ chức lại đảng phái của ông Châu, và trình bày sách lược của riêng mình và học thuyết Lenin nằm sau nó. Ông Châu đồng ý hợp tác và cung cấp cho người thanh niên một danh sách những thành viên của tổ chức mình.20

Tuy nhiên Nguyễn Ái Quốc nhanh chóng nhận ra rằng Phan Bội Châu và nhiều người trong số cộng sự viên của ông ta sẽ không thể phục vụ như là cơ sở cho phong trào cách mạng mới mà anh ta hình dung ra. Anh ta đã sớm tập trung tất cả cố gắng của mình vào việc chuyển đổi Tâm Tâm Xã thành một tổ chức cách mạng mới mang tính chất học thuyết Marx-Lenin. Bước đầu tiên của anh ta là thiết lập một hạt nhân của những người theo phe, chịu cống hiến, thành một Nhóm Cộng sản mới (Công sản Đoàn), mà nó được hoạt động dưới sự che chở của tổ chức lớn hơn tổ chức anh ta mới tạo ra. Trong số các thành viên nhóm lẽ là năm nhân vật quan trọng của Đảng Dân tộc Đông Dương bao gồm Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong, Hồ Tùng Mậu. Cùng nhau họ đã lên kế hoạch một danh sách những cá nhân từ năm tỉnh khác nhau bên trong Đông Dương, những người có thể phục vụ như là cơ sở cho một tổ chức cách mạng trong nước. Những phái viên được gửi từ Canton hộ tống họ đến Trung Quốc để được huấn luyện về những phương pháp tổ chức; sau đó, những nhân tuyển sẽ trở về tỉnh nhà của họ. Những thành viên khác có triển vọng của phong trào sẽ được gửi đến Moscow để được truyền thụ về lý thuyết và thực hành cách mạng ở Trường Stalin. Anh Quốc cũng bắt đầu những bước để thành lập một cơ sở cách mạng ở nước Xiêm La (Siam) cũng như ở nhiều thành phố trong những nơi khác tại phía nam Trung Quốc, mà sẽ phục vụ như là một trụ sở chính tạm thời có được trong trường hợp của một sự gián đoạn hoạt động ở Canton. Cuối cùng, anh ta đã lên kế hoạch để tuyển dụng những thành viên trong số những thủy thủ Việt

p121

phục vụ trên những tàu thuyền dông buồm lên xuống bờ Biển Đông để cung cấp một phương tiện thông tin liên lạc đáng tin cậy giữa trụ sở chính và những đơn vị khác nhau bên trong Đông Dương.21

Sự xuất hiện bất ngờ của người lạ mặt, trẻ, tràn đầy năng lực này ở trụ sở chính chính Quốc tế Cộng sản đã không thoát được sự chú ý của chính quyền Pháp ở Canton (i.e. Quảng Châu), và cũng như ở Đông Dương. Vào giữa tháng Hai năm 1925, những báo cáo mà nói về nhân vật mới đến tự xưng là Lý Thụy có sự tiếp xúc với những phần tử cấp tiến trong cộng đồng lưu vong Việt Nam ở phía nam Trung Quốc, đã dẫn đến những thỉnh cầu bối rối từ chính quyền Pháp ở Hà Nội và Canton(pc 02) đến Bộ Thuộc Địa để xác minh vị trí hiện tại của Nguyễn Ái Quốc. Trước tiên, Paris báo cáo rằng Quốc vẫn còn ở Moscow, nhưng trong vòng một tuần chính quyền Pháp bắt đầu nghi ngờ rằng người Lý Thụy bí ẩn quả thật là Nguyễn Ái Quốc trong một cách hóa thân mới. Ở Canton, một quan chức cảnh sát Pháp mới đến với tên mật mã là “Noel” thúc giục những mật vụ viên mình xác nhận chân tướng của người lạ mặt đó.

Tin tức có giá trị nhất của những mật vụ ông Noel là người cộng sự viên của Nguyễn Ái Quốc, Lâm Đức Thụ, không kể đến những chứng từ yêu nước của anh ta, đã đồng ý phục vụ như là một chỉ điểm viên cho Pháp. Dưới cái tên mật mã “Pinot,” anh Thụ sẽ cung cấp cho Pháp  tin tức hữu ích về những hoạt động của phong trào cách mạng Việt Nam trong thập kỷ còn lại này. Lúc đầu, anh Thụ cảm thấy thất vọng trong nỗ lực của mình để có được những manh mối về chân tướng thực sự của người mới đến. Lý Thụy, anh ta báo cáo, thì rất thận trọng và từ chối chụp hình. Tuy nhiên vào tháng Ba, anh ta đã có thể có được một tấm ảnh của Lý Thụy như là một phần tử trong một nhóm đông người trước trụ sở chính chính Quốc Dân Đảng. Những mật vụ viên của ông Sûreté xác nhận rằng từ tấm ảnh đó rằng Lý Thụy quả thật là Nguyễn Ái Quốc.22

Đến cuối mùa xuân, cố gắng của Nguyễn Ái Quốc nhằm tạo ra một tổ chức cách mạng mới dựa trên những nguyên tắc của chủ nghĩa Marx-Lenin và theo sự hướng dẫn của Quốc tế Cộng sản được tiến hành tốt đẹp. Theo hồi ức của một trong những người tham gia đầu tiên, một quyết định chính thức để tạo ra một đảng cách mạng mới đã được đạt đến trong thời điểm nào đó vào đầu tháng Sáu. Một vài ngày sau đó, một cuộc họp đầu tiên của tổ chức đã được sắp xếp tại nhà của Lâm Đức Thụ ở trung tâm thành phố Canton. Bao gồm như là những thành viên sáng lập là những thành viên cốt lõi của Nhóm Cộng sản của anh Quốc. Mặc dù sự chính thức về cái tên của tổ chức mới vẫn còn đang được thảo luận, tổ chức nầy sẽ sớm được biết đến như là Đoàn Thanh niên Cách mạng Việt Nam (Vietnamese Revolutionary Youth League hoặc Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội).

Nguyễn Ái Quốc cũng bắt đầu xuất bản một tạp chí –Thanh Niên (Young)– nhằm công bố những tư tưởng của hội; một viện huấn luyện được thành lập ở trung tâm thành phố Canton(pc 02) để cung cấp trường học cho việc khắc sâu tâm não của những người được tuyển chọn. Anh Quốc cũng làm lại chiến thuật mà anh ta đã sử dụng qua một số

p122

thành công ở Paris bằng cách thành lập một liên minh rộng lớn hơn của những hoạt động cấp tiến từ nhiều nước thuộc địa và bán-thuộc-địa của châu Á. Làm việc với mật vụ Quốc tế Cộng sản Ấn Độ M.N. Roy và nhà lãnh đạo Quốc Dân Đảng cánh tả Liao Zhongkai (i.e. Liêu Trọng Khải), vào cuối tháng Sáu anh ta phối hợp trong việc hình thành Hội Liên hiệp các Dân tộc bị Áp bức ở Á Đông (Society of Oppressed Peoples of Asia). Liao Zhongkai chủ trì tổ chức, và Nguyễn Ái Quốc phục vụ như là tổng thư ký và thủ quỹ. Được hình thành bởi những thành viên từ Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc, và Đông Ấn Hà Lan (nhiều người trong số họ đã bị thu hút đến Canton, được biết đến rộng rãi như là “Miền Đông Moscow” vì mối liên hệ của Yat-sen (i.e. Tôn Dật Tiên) với Quốc tế Cộng sản), cũng như từ Đông Dương; hội tổ chức phiên họp đầu tiên tại Canton(pc 02) vào giữa tháng Bảy. Một công bố phát hành vào dịp này bao gồm lời tố cáo sắc bén về những sự ác của chủ nghĩa đế quốc và lời kêu gọi quần chúng bị áp bức hỗ trợ cách mạng thế giới.23

Hội đoàn là kế hoạch khó khăn chính yếu của Nguyễn Ái Quốc trong suốt thời gian ngắn ngủi của anh ta tại Canton (i.e. Quảng Châu). Nó được dầy công sáng chế một cách khéo léo để giải quyết vấn đề đánh giá của anh ta về tình hình hiện hành ở Đông Dương. Sự cần thiết cấp bách là thu hút những trí thức yêu nước và những phần tử cách mạng quốc gia khác đến với sự nghiệp nhằm mục đích cung cấp nhân sự chủ chốt cho sự tạo ra một Đảng Cộng sản chính thức. Với những lý do thực tế, cơ sở chính cho lời kêu gọi đó sẽ là cuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc. Tuy vậy, nó cũng cần thiết để giành lấy sự ủng hộ của những công nhân và nông dân bị áp bức, mà đối với họ sự độc lập quốc gia có chút thích đáng so với cuộc đấu tranh tuyệt vọng để tồn tại trong cuộc sống hàng ngày của mình. Hội đoàn cũng sẽ cần đặt những nền tảng cho giai đoạn thứ hai của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đề mục trong tờ Thanh Niên –nhiều phần trong đó được viết bởi chính Nguyễn Ái Quốc– cẩn thận đặt nền móng cho một tầm nhìn mới mà nó sẽ vượt qua vấn đề độc lập dân tộc và kết hợp mục tiêu rộng lớn hơn của cuộc cách mạng thế giới.

* * *

Chương trình của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội do đó tập trung vào hai cột trụ song đôi của công cuộc cách mạng dân tộc và cách mạng xã hội. Trong sự liên kết hai vấn đề này, Nguyễn Ái Quốc trung thành gắn bó với mô hình của Lenin mà đã được phê duyệt bởi Đại hội Quốc tế Cộng sản lần Thứ hai vào năm 1920. Nhưng nơi mà Lenin đã từng nhìn thấy sự liên quan đến điều chính yếu về tình cảm dân tộc như là một thủ đoạn chiến thuật để giành lấy sự ủng hộ của những phần tử quốc gia chống lại kẻ thù chung của chủ nghĩa đế quốc thế giới, là chương trình của hội đoàn và nhiều bài trong số những bài viết trên tạp chí của nó dường như quy định sự quan trọng đối với vấn đề dân tộc không hơn không kém đối với vấn đề cách mạng thế giới trong tương lai.

p123

Sự chú trọng mạnh mẽ vào chủ nghĩa dân tộc trong chương trình của hội đoàn, một đặc tính mà từ nay trở đi sẽ trở thành một phần trong toàn diện hình ảnh của Nguyễn Ái Quốc như là một người yêu nước và một nhà cách mạng, đó là một trong số nhiều yếu tố mà trong những năm qua đã từng khiến một số nhà quan sát đặt câu hỏi về sự dâng hiến của anh ta cho hệ tư tưởng chủ nghĩa Marx và cuộc đấu tranh để xây dựng một thế giới Cộng sản không tưởng. Thật vậy, trong suốt thập niên 1920s những nghi ngờ về sự cống hiến của anh ta cho học thuyết chủ nghĩa Marx, ngay cả xuất hiện ở Moscow và trong một số thành viên của tổ chức riêng của anh ta; như chúng ta sẽ thấy, một vài năm sau đó những lời chỉ trích như thế sẽ bắt đầu xuất hiện trên ấn bản.

Có nhiều lý do vững chắc để viện lẽ rằng Nguyễn Ái Quốc thì trên hết là một người yêu nước. Vào năm 1960, chính anh ta thừa nhận trong bài viết ngắn “Con đường của tôi đến chủ nghĩa Lenin” mà đó là sự mong muốn cho nền độc lập Việt Nam vốn từng lôi cuốn anh ta đến với chủ nghĩa Marx lần đầu tiên. Và nơi mà Lenin người cố vấn của mình, dường như xem mối quan hệ giữa những Cộng sản và những người dân tộc tư sản như là một thủ đoạn chiến thuật để củng cố sức mạnh những đảng phái Cộng sản trong những xã hội với tầng lớp lao động nhỏ, Nguyễn Ái Quốc dường như thường xét vấn đề độc lập dân tộc gần như là một kết thúc trong chính nó, với thế giới đại đồng của Cộng sản chỉ là một ý nghĩ cần xét lại mà nó có thể được hoãn lại đến một tương lai vô định. Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, anh ta thường nhận xét, sẽ diễn ra đúng lúc.

Tuy nhiên, cũng có bằng chứng thuyết phục rằng người thanh niên Nguyễn Ái Quốc xem chủ nghĩa Marx-Lenin không chỉ là một công cụ để đuổi người Pháp. Mặc dù anh ta hiếm khi đề cập đến học thuyết chủ nghĩa Marx trong những tác phẩm của mình, trong suốt những năm ở Paris và thời gian đào tạo sau đó ở Moscow một sự nhiệt thành tăng lên xuất hiện trong những lời phê bình ​​của anh ta về cuộc cách mạng thế giới trong tương lai, mà nó, trong tâm trí của mình, sẽ mang đến một kết thúc chắc chắn hệ thống bóc lột của chủ nghĩa tư bản thế giới. Anh Quốc tin rằng cuộc đấu tranh chống lại những lực lượng của chủ nghĩa đế quốc trên toàn châu Á sẽ lên đến cực điểm trong một cuộc cách mạng toàn cầu. Trong một cuộc phỏng vấn với một nhà báo Sô-Viết ngay trước khi qua đời, Hồ Chí Minh thừa nhận rằng lòng nhiệt huyết cách mạng trẻ trung của mình có lẽ dư thừa, đưa ra nhận xét một cách buồn bã rằng có một lần trong khi ông ta đang sống ở Liên Xô, ông ta đã mắng một phụ nữ trẻ vì mặc trang phục vải lụa và đôi giày cao gót. Như ông ta nhớ lại, cô ta linh hoạt trả lời rằng cô ta đã làm tất cả mọi thứ với hai bàn tay của mình. “Có phải thực sự quá xấu xa,” cô ta hỏi, “đến nỗi những người trẻ bây giờ không có cơ hội để ăn ngon và mặc đẹp sao ?”24 Sau nhiều thập kỷ, lời bình luận của cô ấy vẫn còn trong trí nhớ của ông ta.

Nếu công bằng để nói rằng anh ta là một người quốc gia và người theo chủ nghĩa Marx cùng một lúc, làm thế nào anh ta hòa giải chủ nghĩa yêu nước với những nhu cầu của chủ nghĩa quốc tế mang tính chất chủ nghĩa Marx? Câu trả lời có thể được tìm thấy nơi Lenin. Trong việc định nghĩa khái niệm về một cuộc cách mạng hai-giai-đoạn trong tác phẩm của mình “Những Luận thuyết về các Vấn đề Quốc gia và Thuộc địa,” Lenin đã đặt ra khái niệm về một “liên bang”

p124

nhằm phục vụ như là một giai đoạn chuyển tiếp giữa nền độc lập dân tộc và giai đoạn cuối cùng của chủ nghĩa cộng sản, khi sẽ là “sự thống nhất hoàn toàn của những người lao động của những quốc gia khác nhau.” Lenin xem những liên bang được tạo ra vào đầu thập niên 1920s giữa cách mạng Nga và Phần Lan, Hungary, Latvia, và giữa Azerbaijan và Armenia, như những mô hình có thể cho những quốc gia khác theo sau. Cuối cùng, Quốc tế cộng sản thừa nhận việc tạo ra một mạng lưới kết hợp những quốc gia độc lập và “những liên hiệp liên bang” như là một thí dụ về những liên minh như vậy có thể được thành lập như thế nào trong suốt một thời kỳ chuyển tiếp đến chủ nghĩa cộng sản toàn cầu trong tương lai xa. Nguyễn Ái Quốc chắc chắn ngày càng có nhận thức về những lý thuyết như thế trong lúc anh ta đang sống ở Liên Xô vào thời gian 1923-1924, và anh ta đề cập đến khái niệm này trong một lá thư gởi cho Ủy ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản vào tháng Năm 1924, khi anh ta đã cố gắng biện minh một đề nghị cho việc mở rộng tuyển mộ những nhà cách mạng Á châu đến Trường Stalin như sự đặt để “cơ sở mà trên đó một Liên bang Cộng sản của Đông Á sẽ được thành lập.”25

Một tài liệu tham khảo thứ hai của Nguyễn Ái Quốc về vấn đề một liên bang chuyển tiếp xuất hiện trong một tài liệu mà gần đây đã được phát hiện trong kho lưu trữ ở Moscow. Trong khi tác giả của tài liệu được xác định chỉ là “Nguyễn”, gần như chắc chắn rằng nó được viết bởi anh Quốc vào thời điểm nào đó trong năm 1924. Trong báo cáo, “Nguyễn” thảo luận tư tưởng của một Đảng Cộng sản Việt Nam trong tương lai và tuyên bố rằng, giả như tầm quan trọng của  vấn đề quốc gia ở đó, điều rất quan trọng là “nâng cao biểu ngữ của chủ nghĩa dân tộc bản địa nhân danh Quốc tế Cộng sản.” Đối với người phục vụ, anh ta lưu ý, điều này sẽ dường như là một nghịch lý táo bạo,” nhưng điều đó thì “thực tế kỳ diệu” thực sự. Vào lúc này, anh ta lập luận, không thể nhờ đến sự hỗ trợ của dân Việt Nam mà không làm theo thực tế cơ bản của kinh nghiệm xã hội độc đáo của họ. Đến lúc này cuộc đấu tranh của họ vì độc lập dân tộc đã chiến thắng, anh ta dự đoán, “số lượng lớn của thế giới sẽ được Sô-Viết hóa từ lâu, và do đó không tránh khỏi chủ nghĩa dân tộc này sẽ được chuyển đổi thành chủ nghĩa quốc tế.”26

Sau khi đến Canton,(pc 02) Nguyễn Ái Quốc đề cập đến khái niệm này một lần nữa trong một chương trình dự thảo cho Đoàn Thanh niên Cách mạng(pc 03) trong tương lai, mà nó được viết vào tháng Hai năm 1925. Bản dự thảo chứa đựng một cam kết được thực hiện bởi tất cả các ứng viên cho tổ chức mới: trước hết, tham gia trong cuộc đấu tranh nhằm lật đổ chủ nghĩa đế quốc và thiết lập lại nền độc lập dân tộc, sau đó, chuyển sự chú ý đến cuộc đấu tranh nhằm xóa bỏ những phân biệt giai cấp và tham dự vào cuộc cách mạng thế giới , “mục tiêu cuối cùng mà chúng ta đang chiến đấu cho.” Lời tuyên thệ xuất hiện trong chương trình của hội đoàn như cuối cùng được ban hành vào tháng Sáu và đã được đề cập trong một bài viết gần đây được xuất bản trên tờ Thanh Niên vào tháng Bảy: “Sau cuộc cách mạng chính trị và xã hội, sẽ vẫn còn nhiều dân tộc bị áp bức.

===========================================

Phụ Chú :
pc 01_ Sun Yat-sen : Tôn Dật Tiên.
pc 02_Canton : Quảng Châu.
pc 03_ Đoàn Thanh niên Cách mạng : Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội.

pc 04_ Machiavellian được viết hoa vì nó được lấy ra từ tên của một nhà ngoại giao kiêm nhà văn người Ý, Niccolò Machiavelli, trong thời kỳ Phục hưng. Từ ngữ nầy được dùng trong khoa tâm lý học hiện đại chỉ về một trong tam hắc thể (dark triad) của nhân cách.
          _ narcissistic : tính tự đại, phô trương, tự kỷ bản vị, không cảm thông.
          _ Machiavelli : tính quỷ quyệt, nham hiểm, gian xảo, bất chấp đạo đức, vì quyền lợi cá nhân.
          _ psychopath hoặc antisocial : tính chống đối xã hội, thích khích động, ích kỷ, tàn nhẫn, cách biệt.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s